De grootte en functie van het gebouw, de gebruikte materialen, compartimentering, vluchtwegen en bereikbaarheid voor de hulpdiensten hangen allemaal met elkaar samen. Brandveiligheid pas bekijken wanneer de plannen grotendeels vastliggen, kan daarom leiden tot aanpassingen die technisch complex of onnodig duur zijn.
Wie een bedrijfshal, magazijn, productiegebouw of ander industrieel gebouw laat bouwen, doet er goed aan om brandveiligheid vanaf het begin mee te nemen in het ontwerp.
Brandveiligheid is meer dan een brandblusser aan de muur
Bij brandveiligheid wordt vaak eerst gedacht aan brandblussers, rookdetectie en nooduitgangen. Die voorzieningen zijn belangrijk, maar vormen slechts een deel van het geheel.
Een brandveilig bedrijfsgebouw begint bij de structuur en indeling van het gebouw zelf. Daarbij wordt onder meer gekeken naar hoe snel vuur en rook zich kunnen verspreiden, hoe mensen het gebouw veilig kunnen verlaten en hoe de brandweer bij een incident kan optreden.
Ook de activiteiten binnen het gebouw spelen een rol. Een magazijn met grote hoeveelheden opgeslagen goederen brengt andere risico’s met zich mee dan een kantooromgeving of een productiehal waarin met specifieke machines of materialen wordt gewerkt.
Er bestaat daarom geen universele oplossing voor ieder bedrijfsgebouw. Brandveiligheid moet afgestemd worden op het gebouw én op wat er binnen dat gebouw gebeurt.
Compartimentering kan een grote rol spelen
Een belangrijk principe binnen brandveilig bouwen is compartimentering. Daarbij wordt een gebouw opgedeeld in afzonderlijke zones die de verspreiding van brand en rook gedurende een bepaalde periode moeten beperken.
Dat kan bijvoorbeeld invloed hebben op de keuze en plaatsing van wanden, deuren, vloeren en andere constructieonderdelen.
Waarom is dat zo belangrijk?
Wanneer een brand beperkt blijft tot een bepaald gedeelte van het gebouw, ontstaat er meer tijd om mensen veilig te evacueren en kan de schade aan andere delen van het bedrijfsgebouw mogelijk beperkt blijven.
Maar compartimentering heeft ook een praktische kant. De gekozen indeling moet blijven aansluiten bij je dagelijkse bedrijfsvoering. Grote doorgangen, magazijnstromen of verbindingen tussen productie en opslag kunnen bijvoorbeeld een invloed hebben op de manier waarop verschillende zones worden ingericht.
Brandveiligheid en operationele efficiëntie moeten daarom vanaf het ontwerp samen bekeken worden.
Denk vroeg na over vluchtwegen en circulatie
Een andere belangrijke vraag is hoe mensen het gebouw kunnen verlaten wanneer zich een noodsituatie voordoet.
De positie en uitvoering van vluchtwegen en nooduitgangen hangen samen met de indeling en het gebruik van het gebouw. Wanneer je die pas laat in het ontwerpproces probeert in te passen, kunnen ze botsen met andere functies of circulatiestromen.
Door er vroeg over na te denken, kunnen veiligheid en gebruiksgemak veel beter op elkaar worden afgestemd.
Dat geldt trouwens niet alleen voor medewerkers. Afhankelijk van het type bedrijfsgebouw kunnen ook bezoekers, chauffeurs, leveranciers of andere externe partijen regelmatig aanwezig zijn. Ook voor hen moet de route naar een veilige uitgang duidelijk en logisch zijn.
Ook je materiaalkeuzes hebben invloed
Niet ieder bouwmateriaal reageert hetzelfde bij brand. De eigenschappen van materialen en constructies kunnen daarom mee bepalen hoe een bedrijfsgebouw ontworpen en uitgevoerd wordt.
Bij industriebouw speelt dat op verschillende niveaus: van de draagstructuur en gevel tot isolatiematerialen, binnenwanden en technische voorzieningen.
Het gaat daarbij niet simpelweg om een keuze tussen een “veilig” en “onveilig” materiaal. De volledige opbouw van een constructie, de toepassing ervan en de geldende eisen voor het specifieke project bepalen welke oplossing geschikt is.
Net daarom is het belangrijk dat materiaalkeuzes niet los van het totale ontwerp worden gemaakt.
Bereikbaarheid van het gebouw telt ook mee
Brandveiligheid stopt niet aan de gevel.
Ook de inrichting van de site rond je bedrijfsgebouw kan belangrijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan de bereikbaarheid voor hulpdiensten en de ruimte die beschikbaar is rondom het gebouw.
Dat is een aspect dat gemakkelijk onderschat wordt wanneer de beschikbare bouwgrond maximaal benut moet worden. Extra parkeerplaatsen, opslagruimte of manoeuvreerruimte kunnen commercieel aantrekkelijk lijken, maar de volledige inrichting van het terrein moet ook technisch en veilig functioneren.
Door de buitenruimte vanaf het begin mee te nemen in het ontwerp, voorkom je dat verschillende belangen later met elkaar botsen.
Wat als je bedrijf later verandert?
Een bedrijfsgebouw blijft zelden gedurende zijn volledige levensduur exact hetzelfde gebruikt worden. Misschien groeit je opslagcapaciteit, komen er nieuwe machines bij of krijgt een gedeelte van het gebouw een andere functie.
Dat kan ook gevolgen hebben voor het brandveiligheidsconcept.
Een ruimte die oorspronkelijk voor één toepassing ontworpen werd, kan bij een ander gebruik met andere risico’s of vereisten te maken krijgen. Hetzelfde geldt wanneer je later uitbreidt of verschillende zones met elkaar verbindt.
Daarom is het verstandig om bij de bouw niet alleen te kijken naar wat je vandaag nodig hebt. Wanneer je al weet dat bepaalde activiteiten waarschijnlijk zullen groeien of veranderen, kan daar in de ontwerpfase rekening mee worden gehouden.
Welke brandveiligheidsregels gelden voor een bedrijfsgebouw?
Welke eisen precies gelden, hangt af van onder meer de locatie, functie, omvang, activiteiten en kenmerken van je project. Voor een bedrijfsgebouw in België kunnen verschillende voorschriften en bevoegde instanties een rol spelen.
Het is daarom niet verstandig om uit te gaan van wat bij een ander bedrijfsgebouw werd toegepast. Twee gebouwen die aan de buitenkant sterk op elkaar lijken, kunnen door hun gebruik of indeling toch andere vereisten hebben.
Laat de geldende voorschriften en noodzakelijke maatregelen daarom projectspecifiek beoordelen door de betrokken deskundigen en bevoegde partijen. Dat geeft je niet alleen meer zekerheid over de uiteindelijke uitvoering, maar voorkomt ook dat belangrijke randvoorwaarden pas laat in het bouwproces naar boven komen.
Vroeg nadenken voorkomt dure aanpassingen achteraf
De rode draad is eenvoudig: hoe vroeger brandveiligheid wordt meegenomen, hoe beter ze geïntegreerd kan worden in het volledige bedrijfsgebouw.
Wanneer de vereisten pas aan bod komen nadat belangrijke ontwerpkeuzes zijn gemaakt, kunnen wijzigingen een kettingreactie veroorzaken. Een aanpassing aan een wand kan gevolgen hebben voor een doorgang, die vervolgens weer invloed heeft op logistieke routes of technische installaties.
Wanneer diezelfde voorwaarden vanaf de start bekend zijn, kunnen architectuur, technieken, veiligheid en bedrijfsvoering veel beter als één geheel worden uitgewerkt.
Brandveilig bouwen gaat dus niet alleen over voldoen aan regels. Het gaat ook over slim ontwerpen en problemen voorkomen voordat ze op de werf terechtkomen.
Een veilig bedrijfsgebouw begint op papier
Brandveiligheid is misschien niet het meest zichtbare onderdeel van een nieuw bedrijfsgebouw, maar wel een onderdeel dat vanaf de eerste plannen aandacht verdient.
Door vroeg na te denken over compartimentering, vluchtwegen, materiaalgebruik, bereikbaarheid en het toekomstige gebruik van je gebouw, kunnen veiligheidsvereisten veel natuurlijker in het ontwerp worden geïntegreerd.
Zo voorkom je dat brandveiligheid achteraf een verzameling technische aanpassingen wordt. Je maakt het vanaf het begin onderdeel van een bedrijfsgebouw dat veilig, praktisch en doordacht in elkaar zit.
